vrijdag 24 maart 2017

Gymnastiekles
























Mijn naam is Max Kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanuit Aix-les-Bains.



Oorlogsheld

Mens sana in corpore sana, een gezonde geest in een gezond lichaam. Latijn, maar de Grieken van voor het Romeinse Rijk wisten het ook. De bijvangst: goed getrainde soldaten behalen de zege. Of de strijd aangewakkerd werd door mensen met een minder gezonde geest, dat is een ander verhaal. De meest legendarische Romeinse atleet en oorlogsheld treffen we tegen de verwachting in echter niet aan in de tijd van keizers en gladiatoren maar in de twintigste eeuw. Zijn naam: Gino Bartali.



Sportgek

In Italië is men gek van sport. Voetballen dacht u? Nou, men wordt minstens zo enthousiast van wielrennen en Gino was wielrenner. Voor de tweede wereldoorlog won hij tweemaal de Giro d’Italia en in 1938 de Tour de France. Hij kon Benito Mussolini tot zijn fans rekenen en als nationale held stond hij tijdens de oorlog bij voorbaat boven alle verdenking. Een goede kans dus om Joodse onderduikers te huisvesten en een uitgelezen mogelijkheid om tijdens lange trainingstochten documenten van het verzet in de holtes van het fietsframe op de plaats van bestemming te brengen. Bartali deed het.



Burgeroorlog

Zijn grootste heldendaad stamt echter van na de oorlog, 1948 om precies te zijn. Het naoorlogse Italië was tot in de haarvaten verdeeld en het kleinste vonkje had een burgeroorlog kunnen doen ontbranden. Dat vonkje kwam er. Op 14 juli 1948 werd een aanslag gepleegd op de leider van de Italiaanse communisten, Palmiro Togliatti. Demonstraties en oproer waren het gevolg, de onrust in het land nam van uur tot uur toe. Premier De Gasperi zat met de handen in het haar. Hoe de gemoederen weer tot bedaren te brengen?



Overwinning

Een kat in het nauw maakt rare sprongen. De Gasperi belde Bartali, die op dat moment bezig was aan de Tour de France. “Red ons land! Win!“ was de boodschap. Maar Bartali gaf de premier weinig hoop, hij had immers een behoorlijke achterstand opgelopen in de Pyreneeënritten, maar hij zou zien wat hij kon doen. In Lourdes liet de diep gelovige coureur na een gebed en zegening zijn bidonnen met heilig water vullen en van dat moment af kreeg de race een onverwacht verloop. Tijdens de ritten in de Alpen verpletterde Bartali zijn tegenstanders tijdens drie opeenvolgende etappes en de eindzege lag zodoende voor het oprapen. De Italiaanse kranten repten van de voorpagina tot in de kleine lettertjes van de annonces over niets anders dan Gino’s heldendaden en zo raakte de politieke onrust op de achtergrond. De Tour was gewonnen, de vrede gered.



Stormbaan

Hoe lang staat het vak gymnastiek al op het curriculum van onderwijsinstellingen en waarom staat het daar? Mens sana in corpore sana? Die uitleg is te simpel. Gymzalen ogen al decennia spartaans sober, als een overdekte militaire stormbaan. Neen, speerwerpen zal in zo’n zaal niet lukken, maar verder is van oudsher alles aanwezig om spieren en conditie te ontwikkelen. Voor wie zich afvraagt waar de houder met stokken, die in menig gymzaal nog aanwezig is, ooit toe diende: exerceren! De oorspronkelijke gymlessen waren een voorbereiding op een gedisciplineerd leven in dienst van het vaderland.



Klacht

De politiek heeft de investering in de gymnastieklessen al enige tijd beknot. Nationalistische motieven zijn weggezakt en het geld kon beter gebruikt worden. Maar de roep om lichamelijke oefening neemt toe. Niet omwille van 's lands verdediging maar vanwege de klachten over de ongezond levensstijl en slechte eetgewoonten van de Nederlandse jeugd. Het past in deze tijd. We zijn met z’n allen nog nooit in de geschiedenis zo gezond geweest en zo oud geworden als nu. Waar komt al dat geklaag dan toch vandaan? Max verklaart het vanuit zijn ervaring als roker. Roken staat ook niet bekend als uitgesproken gezond maar in een recent verleden kwamen we daar samen wel uit. De omslag in het denken over rokers kwam met het stijgen van de verzekeringspremies. Roken werd neergezet als strijdig met de solidariteitsgedachte: rokers verhogen door roekeloos gedrag de gemiddelde premie en dus kun je ze rustig verketteren. Hetzelfde dreigt te gaan gelden voor chipseters en onsportieven en dus automatisch voor kinderen.



Held

Mag je een medemens gebieden alle verlokkingen in het leven te weerstaan en wat zijn daarvan de consequenties? Gedweeheid, gehoorzaamheid! Maar aan wie of wat, dat blijft wat vaag. Het maakt het leven in ieder geval saaier. Max spiegelt zich aan zijn held Gino Bartali. Bartali overleed 5 mei van het jaar 2000 op vijfentachtigjarige leeftijd. Hij was zijn leven lang een zware roker geweest. Op de toppen van de Alpencols stonden in 1948 assistenten paraat met een sigaret die hij soms tijdens een korte pauze en anders tijdens de gevaarlijke afdeling oprookte. Een vrolijk mens was hij naar verluidt niet maar dat hij naast zijn beenspieren ook zijn gezonde verstand wist te gebruiken maakt dat hij een plaats in het Pantheon verdient. Een vijfde gymnasium in Amsterdam mag wat Max betreft zijn naam dragen.



Dit was Max-Betaalt-Zich-Blauw-Kleinletter.

maandag 20 maart 2017

AOB


















Mijn naam is Max Kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanuit Ede.



Vaderland

Het vaderland. Ja, ja, het vaderland. Het vaderland zou het vaderland niet zijn als er niet af en toe met schuine ogen door de kinderen van een ander vaderland naar gekeken werd. Om te voorkomen dat ONS vaderland plots een stiefvader zou krijgen of om het juist te verlossen van een boze stiefvader heeft het zich voorzien van een heus leger. Een beroepsleger was dat meestal, vaak met huurlingen van buiten de grenzen die zich in eigen land niet erg vaderlijk behandeld voelden. Echter: sinds 1810 kent ons land de dienstplicht.



Dienstplicht

Dienstplicht, het woord zegt het al, is een verplichting en sinds kort geldt die ook voor vrouwen. Wie tussen 17 en 45 jaar oud is, kan worden opgeroepen deze plicht te vervullen. Actieve dienstplicht is sedert 1996, bij gebrek aan potentiële stiefvaders, opgeschort, niet afgeschaft dus. Dat is in meer landen zo het geval, maar bij toenemende dreiging heeft men in bijvoorbeeld Zweden het idee opgevat de opschorting maar weer ongedaan te maken.



Vakbond

Wie plichten heeft, heeft meestal weinig rechten en gezien de taak die een dienstplichtig militair heeft ligt het verlenen van rechten niet voor de hand. Top-Down, eenrichtingsverkeer, meer is het niet. Of toch? In ons vaderland bestond van 1966 tot 1996 een heuse soldatenvakbond, de Vereniging Voor Diensplichtige Militairen, opgericht door Loebas Oosterbeek. Het werd tijd. De eeuwige plicht om iedere hogere in rang die men tijdens de dienst tegen het lijf liep te moeten groeten had al tot menig tenniselleboog geleid en, belangrijk vooral in de jaren zestig, de keuze van de haardracht moest door de dienstplichtige zelf gemaakt kunnen worden. We kunnen ons er achteraf vrolijk over maken maar per saldo werd het soldatenleven er toch beter op.



Crisis

Max is weliswaar niet dienstplichtig, hoewel dat een kwestie van perceptie is, maar ook hij is lid van een vakbond. De grootste onderwijsvakbond van het vaderland heeft de belangen van zijn leden de laatste jaren echter maar mondjesmaat kunnen behartigen. Overleven was het, in tijden van crisis, meer niet, met grote gevolgen voor het ledenaantal. Niet zeuren, maar meehuilen met de wolven in het bos, was het idee. Geen demonstraties, geen stakingen, geen uitgesproken mening. Maar het rommelt.



Tegengeluid

Bij lezing van de laatste editie van het vakbondsblad meent Max tussen de regels door toch wat frustratie waar te nemen, wat tegengeluiden. De verkiezingsuitslag, de hoogte van het onderwijzersloon, twijfel over het lerarenregister, afkeer van het vaardighedenonderwijs, het kwam allemaal in het dunne periodiekje ter sprake. Zou men Max’ blog gelezen hebben? Het valt te betwijfelen. Onderwijsmensen schrijven de laatste jaren of hun leven ervan af hangt maar lezen, ho maar! Toch ontstond er bij Max weer een sprankje hoop.



Ontwaken

De soldatenvakbond VVDM hief zichzelf op in het jaar dat de dienstplicht werd opgeschort. Beroepsmilitairen moesten verder maar voor hun eigen belangen opkomen. De onderwijsvakbond is de afgelopen decennia onder invloed van het polderdenken tot een slapende, tandeloze tijger gereduceerd. Zal hij ontwaken? Ligt er een kunstgebit voor hem klaar of zullen de slagtanden vanzelf teruggroeien? De tijd is er rijp voor! Max slijpt alvast zijn potlood.



Dit was Max-Kom-Maar-Op-Kleinletter.

vrijdag 17 maart 2017

Verkiezingen II























Mijn naam is Max Kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanuit Leipzig.



Brand

Politieke tegenstanders, ze zijn wat ze zijn. Elkaar omarmen, dat zit er niet in. Elkaar gedogen of desnoods samenwerken, alleen als het echt niet anders kan. Uitschakelen heeft de voorkeur. Dat de Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei een broertje dood had aan haar communistische tegenstrevers stond in 1933 als een paal boven water. Weg ermee, dus, maar hoe? Een brand bracht uitkomst. 27 Februari van dat jaar stond het gebouw van de Duitse Rijksdag opeens letterlijk in vuur en vlam. In de gangen van het gebouw werd een wat verdwaasde jongeman aangetroffen, de Nederlander Marinus van der Lubbe. Hoe hij daar terecht gekomen was is altijd onduidelijk gebleven maar hij werd verantwoordelijk gehouden en berecht. Het werd een showproces. Marinus zou lid geweest zijn van een communistische organisatie en in opdracht gehandeld hebben. Veel kans op weerwoord werd hem niet gegeven en op 10 januari van het jaar daarop werd het vonnis, doodstraf, door middel van onthoofding ten uitvoer gebracht.



Democratie

Had het aan Hitler gelegen, dan was het gebouw tot de fundamenten afgebrand. Democratie, het mocht wat! In ieder geval behaalde de NSDAP tijdens de verkiezingen, nadat de brand was uitgebuit voor een propagandacampagne zonder weerga, een klinkende overwinning. Of er in het herstelde Rijksdaggebouw nadien nog op een democratische manier politiek is bedreven kan men zich afvragen. Over de ware oorzaak van de brand tasten we ook nu nog in het duister maar er zijn vermoedens. De symboliek van de vuurzee is in de loop van de geschiedenis duidelijk geworden.



Retoriek

In hedendaags Nederland is de rook ook nog maar net opgetrokken. Die van de verkiezingen dan. Europa haalt opgelucht adem. Het een-tweetje tussen Rutte en Erdogan heeft tot het beoogde resultaat geleid. Iedereen blij! Na elkaar een kleine week voor van der Lubbe te hebben uitgemaakt is voor Rutte en Europa de buit binnen. Erdogan zal de retoriek nog wel even vol moeten houden om zijn gelijk te mogen incasseren. Laten we er onze oren maar dicht voor houden.



Onthoofd

Wat is Rutte’s overwinning waard? Uit de verkiezingsuitslag zou je kunnen concluderen dat de kiezer toch afstand heeft willen nemen van de politiek van de afgelopen jaren. Maar dan nog, de enige onthoofding die heeft plaatsgevonden treft de Partij van de Arbeid. Hij weet het op dit moment zelf nog niet, maar voorzitter Spekman’s hoofd zal rollen. Met de VVD als grootste partij zal de koers wellicht toch niet zo verlegd worden als sommigen gehoopt hadden. Max vreest dat het onderwijs er in elk geval niet veel wijzer van zal worden.



Visie

Visie, heeft het onderwijs nodig! Vooral een visie op de toekomst. De afgelopen pakweg tien jaar is het vak geteisterd door kortetermijndenken. Ja, er is ondanks de crisis geld genoeg tegenaan gesmeten maar dat had veel weg van het gooien van een OV-chipkaart naar een drenkeling: “Hiermee kom je d’r wel, toch!?“ De politieke partijen die het de komende vier jaar voor ons land zullen moeten gaan doen hebben op voorhand niet de indruk gewekt over vernieuwende denkbeelden te beschikken noch de bereidheid getoond serieus met de werkvloer in overleg te willen gaan. Naar goed gebruik heeft men al wel met de beurs gerammeld. Dat schiet dus niet op.



Emancipatie

Als je de gevolgen van de Rijksdagbrand extrapoleert was van de Lubbe natuurlijk niet het enige slachtoffer. In feite was heel Europa dat op den duur en vanuit Turkije wordt dat zelfs nu nog ingewreven. De rokende puinhoop die ons onderwijs vormt biedt vooralsnog niet de garantie dat de Nederlandse jeugd daar in de toekomst met redelijke argumenten weerwoord aan zal kunnen bieden. Waar ooit de emancipatie van het arbeiderskind gezocht werd door het kennis mee te geven is nu al een decennium lang de enige les die het krijgt, hoe met alle winden mee te waaien en daarmee leer je natuurlijk niet voor jezelf op te komen.



Hangen

Onthoofden, dat gebeurt allang niet meer, althans niet hier, maar Barbertje moet hangen. Wat Max betreft zal het spreekwoordelijke vonnis voor eigenwaan lieden als Rutte en Erdogan treffen maar die zullen de dans wel weten te ontspringen. De rekening gaat door anderen betaald worden. Max heeft zijn klasje alvast omgedoopt tot Familie van der Lubbe.



Dit was Max-Rookt-Nog-Steeds-Kleinletter.

woensdag 8 maart 2017

Schrijfles

























Mijn naam is Max Kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanuit Versailles.



Napoleon

Wat hadden voorvechters van de Europese eenwording Napoleon, Kaiser Wilhelm II en Hitler gemeen? Nou, er was iets aan de hand met hun hand! Over die van Napoleon is veel gespeculeerd. Op een aantal schilderijen wordt hij afgebeeld met de hand in het vest. Mankeerde hij iets aan het lichaamsdeel of had hij juist last van de maag? Er zijn geen medische gegevens die daar op wijzen. Was het mogelijk een teken aan vrijmetselaars? Ook Mozart en George Washington hebben zich in deze pose laten vereeuwigen. De meest waarschijnlijke verklaring is, dat het als modieus of voornaam gezien werd.



Kaiser

De Kaiser had wel degelijk een gezondheidsprobleem. Zijn linkerarm was nagenoeg verlamd en in de groei achtergebleven als gevolg van problemen bij de geboorte. Hij was “gehaald met de tang“ omdat de stuitligging een andere manier uitsloot. Tijdens het ter wereld komen waren daarbij de zenuwen in de schouder beschadigd. In medische termen leed hij aan een obstetrische-plexus-brachialislaesie. Zijn latere dadendrang werd ook wel toegeschreven aan het minderwaardigheidscomplex dat hij hierdoor zou hebben opgelopen.



Hitler

Parkinson! Zo goed als zeker tenminste. Op destijds in de censuur gesneuvelde filmbeelden uit 1945 doet de dictator zijn uiterste best om de trillende linkerhand achter de rug te houden. We zien een geknakte gestalte die de jongens die Berlijn tegen het Russische leger moeten verdedigen over de bol strijkt en moed inspreekt. Maar de camera, die stond achter hem en de beelden werden dus voor propaganda ongeschikt bevonden.



Handschrift

Waar heb je in je leven je handen zoal voor nodig? Om mee te schrijven bijvoorbeeld. Wie schrijft, die blijft! Maar zoals alles in de moderne samenleving staat ook de kunst van het schrijven onder druk. Hebben we de penneconst, het schoonschrift in deze tijd van toetsenbord en touchscreen nog wel nodig? De aandacht die er in het onderwijs aan besteed wordt neemt af.
De brieven van Max’ grootmoeder zijn een belevenis, zelfs als zij over alledaagse zaken gaan. Ze zijn geschreven met grote toewijding en aandacht en er spreekt eergevoel uit. Het onderwijs van een eeuw terug heeft duidelijk in een onberispelijk handschrift geïnvesteerd.



Links

Wie honderd jaar terug linkshandig was, had pech. Linkshandigheid was niet gepermitteerd. Linkshandige leerlingen werden letterlijk op de vingers getikt en niet zo zachtjes. Tot dergelijke wreedheid zal de hedendaagse leerkracht zich niet verlagen maar er waren verzachtende omstandigheden. Schrijven met een kroontjespen is niet te doen als je linkshandig bent. Voor de toenmalige leerkracht was er dus alle reden om dat te verhelpen, het was als het ware een voorwaarde om verder te komen in het onderwijs.



Vaardigheid

Wie in deze tijd vooruit wil komen heeft meer aan z’n duimen dan aan een ontspannen pengreep. De kinderen in Max’ groep zijn zonder uitzondering bijzonder duimvaardig. Appen, twitteren, dat zijn vaardigheden waar je tegenwoordig wat aan hebt en ook zonder lessen zijn ze er goed in. Max daarentegen behoort tot de gehandicapten op dat gebied, de vaardigheid die bij hem juist sterk ontwikkeld is, is die van het ontcijferen van hanepoten.



Boven tafel

Politici bedienen zich inmiddels op handige manieren van de nieuwe media. De kamerdebatten zijn nog niet afgelopen of de conclusies liggen al op straat. Facebook en Twitter zijn een belangrijk wapen in de verkiezingsstrijd geworden. Wiens duimen dienst weigeren kan het in de politiek wel vergeten. Ook de ambitie om in Europa iets te bereiken hangt er in hoge mate vanaf. Maar toch..... Moeten we de dames en heren van het Europees parlement niet eens grondig screenen op hun motorische vaardigheden? Is het de snelste duimenartiest die de grootste plannen heeft of moeten juist de politici die de handen in het vest of achter de rug houden in de gaten gehouden worden? De Europarlementariër zou verplicht moeten worden de handen voortdurend in het zicht te houden zoals de puber in de jaren vijftig met de handen boven de lakens diende te slapen. Maar ook Max bereidt zijn leerlingen voor op grootse daden: Handen boven tafel graag!



Dit was Max-Hands-Up-Kleinletter.



 

donderdag 2 maart 2017

Sexting

























Mijn naam is Max kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanuit Parijs.



Diva

Marika Rökk is dood, al meer dan 12 jaar. Onlangs werd bekend gemaakt dat de diva van de Duitse nationaal-socialistische filmindustrie, gespioneerd had voor de Russische geheime dienst. Het effect van haar daden op het verloop van de oorlog zal niet zo groot geweest zijn maar interessant is het wel. Marika verkeerde in de hoogste kringen van Nazi-Duitsland. Hitler was een fan, zij had een affaire met propagandaminister Joseph Goebbels. Logisch, zou je denken, dat zij door de tegenpartij benaderd werd.



Danseres

Margaretha Zelle, beter bekend als Mata hari, verkeerde dertig jaar eerder, tijdens de Eerste wereldoorlog, eveneens in de hoogste kringen en werd tijdens die oorlog ontmaskerd als spionne. Voor wie? Voor Duitsland, naar de mening van het Franse opperbevel. Naar eigen zeggen voor de Fransen. Was zij, gevierd exotisch danser, een dubbelspion? De Franse archieven gaan dit jaar open dus we gaan het zien.



Goochelen

Wat heeft beide dames in hun bijzondere positie gebracht? Was het de roem en de mensen met wie zij daardoor in contact kwamen? Max heeft zich eens door een winkeldief laten uitleggen dat je de beste kans om met de diefstal van een groot voorwerp weg te komen maakt als je doet alsof het de gewoonste zaak van de wereld is. Je slaat het voorwerp van je keuze gewoon onder je arm, loopt de winkel uit en iedereen zal ervan uit gaan dat het zo hoort. Het lijkt een beetje op goochelen om het zo te zeggen. Als je het zo bekijkt is de keuze om een bekende publieke persoon voor spionage in te zetten misschien wel een logische. In het licht van de schijnwerpers ziet men vaak het minst.



Fame

Kunstenaar Andy Warhol voorzag dat in de toekomst iedereen fifteen minutes of fame ten deel zou vallen. Een kwartiertje in de schijnwerpers, zodat heel de wereld je zou leren kennen zonder echt te weten wie je bent. Wel, die toekomst ontrolt zich nu. Met de komst van de smartphone is het voor iedereen weggelegd bekend en beroemd te worden, zelfs al is het maar in Nederland. Hier dreigt gevaar. Als vlogger kun je tegenwoordig een groot publiek bereiken maar er is meer.



Foto’s

Het maken van naaktfoto’s was in het recente verleden niet voor iedereen weggelegd. Niet omdat het niet kon maar maar omdat de meeste mensen niet zonder blozen de winkelier die voor het ontwikkelen en afdrukken van het fotorolletje zorg droeg onder ogen durfden komen. Niet zelden werden immers alle foto’s nog even op de toonbank uitgespreid om te vragen of het zo goed was. Ervan uitgaand dat de winkelier geen afdrukken voor zichzelf had achtergehouden kon men er vervolgens wél vanuit gaan dat de privacy gegarandeerd was. Dat is vandaag wel anders.



Pubers

Wat brengt pubers in de verleiding om ondeugende selfies aan de elektronische snelweg toe te vertrouwen? Om te beginnen: Het kan! Moderne technologie heeft vele obstakels weggenomen, tussenpersonen zijn uit het proces verwijderd. Belangrijker, vooral voor pubers: het “Kijk mij nou!“ effect. Kijk eens wat ik durf! Pubers zoeken graag de grenzen op en zeg er als ouder vooral maar niet teveel van. Dat de zelf gecreëerde fifteen minutes of fame wel eens gelijk kunnen komen te staan aan een levenslange veroordeling, dat is iets waar de uploadende adolescent pas later achter komt.



Rovers

Langs de electronische snelweg liggen ze op de loer. Roofdieren, kleintjes en grote. Het verlaten vriendje dat uit nijd een privékiekje doorstuurt, de quasi- verontwaardigde klasgenoten die het roddelen niet meer met de mond belijden maar de zogenaamd sociale media tot werkterrein hebben gekozen en de grote predatoren, afpersers en chanteurs, verspreiders van kinderporno.



Afscheid

Tijdens de wereldoorlogen bestond het internet nog niet. Chantage wel. Wiens hoofd ook maar enigszins boven het maaiveld uitstak kon er aan ten prooi vallen. Waren Marika en Mata daders of slachtoffers? Vraag het de betrokken geheime diensten! Werden beide dames gechanteerd? De kans bestaat maar zeker weten we het niet. Zijn ze voor hun daden bestraft? Jazeker! Marika op een milde manier, haar activiteiten waren tenslotte tegen het Nazi-regime gericht maar dan weer in het voordeel van de Russen en dat was ook niet goed. Zij mocht na de oorlog haar beroep niet meer uitoefenen. Mata Hari kreeg lik op stuk. In 1917 werd zij voor een Frans vuurpeloton gezet en dat was dat. Uit haar laatste woorden zou men kunnen concluderen dat het haar ook niet veel meer kon schelen.
Een puber die zelfmoord pleegt vanwege sexting moet wel ten eind raad zijn. Een veertienjarige jongen stapte onlangs in Enschede uit het leven omdat hij een naaktfoto van zichzelf op het internet aantrof. Het afscheidsbriefje had iets weg van dat van Mata Hari: Jullie bekijken het maar!



Leergang

Kinderen worden vandaag de dag losgelaten in een mateloos complexe en onberekenbare maatschappij. Wie kan ze helpen de juiste weg te vinden? Max heeft wel een vermoeden aan wie deze mooie taak zal worden uitbesteed. Hij is alvast begonnen een nieuwe leergang te schrijven.



Dit was Max-Stuur-Eens-Een-Kaartje-Kleinletter.




 

zondag 26 februari 2017

Kennis























Mijn naam is Max Kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanuit New York.



Koude oorlog

Van communisme of communistische sympathieën verdacht te worden kon in het Amerika van de jaren vijftig, het hoogtepunt van de Koude Oorlog, iemands carrière te gronde richten. Onder leiding van de Republikeinse senator Joseph McCarthy was de jacht onverbiddelijk ingezet. De tactiek was iedereen aan wie ook maar de geringste geur van twijfel hing te dagvaarden en te confronteren met een lawine aan ongegronde beschuldigingen. Velen bezweken onder de druk en om daar onderuit te komen werd de beschuldigende vinger dan naar een ander gewezen. De senator had het er dus druk mee. Bekend is het grote aantal publieke figuren uit de film- en televisiewereld dat op z’n minst tegen een “Berufsverbot“ aanliep. Charlie Chaplin is wellicht het meest bekende slachtoffer.



Terechtstelling

Wie in die tijd in de V.S. over kennis beschikte waar men in de Soviet-Unie van zou kunnen profiteren had nog meer te vrezen. De gangen van de wetenschappers die tijdens de tweede wereldoorlog aan het “Manhattenproject“ hadden gewerkt werden nauwgezet nagegaan maar tot zware veroordelingen kwam het niet. Medewerkers en zijdelings betrokken personen werden eveneens op de lijst van verdachten geplaatst. Zelfs het vermoeden kennis hebben van nucleaire zaken kon al tot vervolging leiden. De bekendste slachtoffers van de heksenjacht waren een ingenieur bij het Amerikaanse leger en zijn vrouw. Julius en Ethel Rosenberg werden op grond van uiterst dubieus bewijs wegens spionage ter dood veroordeeld. Op 19 juni 1953 werden zij met behulp van de electrische stoel terecht gesteld.



Kennis

Kennis is er om doorgegeven te worden. Voor de ontwerpers van de eerste atoombom was het de vraag of een land de kennis van en over zo’n wapen voor zichzelf zou moeten houden. Zo ja, dan zou dat de wereldvrede in hun optiek niet dichterbij brengen. Maar zij hadden het niet voor het zeggen. Het Manhattenproject was van meet af aan onderhevig aan strenge bewaking en soms wisten de wetenschappers zelfs van elkaar niet precies waar zij mee bezig waren. Men werkte zogezegd op een “need-to-know“ basis. Ter afschrikking werden de arme Julius en zijn vrouw geslachtofferd.



Flexibiliteit

In hedendaags Nederland lijkt zo ongeveer alles op need-to-know basis te geschieden. Van Max en zijn collega’s wordt verwacht dat zij vaardige en flexibele jonge mensen afleveren. De kenniseconomie verwacht van de toekomstige werknemer een snelle aanpassing aan de taak waarvoor deze is ingehuurd. Zicht op het geheel is slechts voor een kleine elite weggelegd en om te voorkomen dat de werknemer de blik op het werk van een ander richt is het begrip competentie in het leven geroepen en om die te bewaken een starre bureaucratie. Bijscholing wordt aangemoedigd maar is net zo verkokerd als het werk zelf. Is de taak af of niet meer rendabel, dan kan men net zo snel ontslagen worden als men is aangenomen. De werkgever wordt dan wel geacht een bijdrage te leveren aan herscholing.



Taak

Is Max een gevaar voor de samenleving? Kennis is wat hem betreft meer dan een wegwerpproduct en moet behouden en doorgegeven worden. Kennis dient ook persoonlijke groei en het vermogen eigen keuzes te maken, zaken die tegenwoordig luxe of ongewenst lijken. Om de onderwijswereld in het gareel te houden is ook voor deze beroepsgroep een bijscholingscircuit in het leven geroepen. Ter controle mag (!) Max zich binnenkort registreren. Ondertussen gaat zijn voorheen vrije woensdagmiddag verloren aan een cursus Excel. Heeft hij daar in het onderwijs nu echt iets aan of is het een voorschotje op naderende overbodigheid. Het duidt er in ieder geval op dat vervroegd pensioen nicht im Frage is.



Onschuldig

De doodstraf bestaat in ons land niet. Niettemin kijkt Max soms angstig over zijn schouder. Een geschiedenisles buiten de methode om, betekent dat dat je volgens de geldende norm letterlijk je boekje te buiten gaat? Hij vreest de momenten van verantwoording. Konden Julius en zijn vrouw zich nog op hun onschuld beroepen, voor Max wordt het: Hier sta ik, ik kan niet anders.



Dit was Max-Onder-Hoogspanning-Kleinletter.


dinsdag 21 februari 2017

Robot voor de klas





















Mijn naam is Max Kleinletter, onderwijsstrijdcorrespondent te Amsterdam, vanaf de Rottumerplaat.



Robot

In het jaar 2020 worden oorlogen door robots uitgevochten, kopte de NRC onlangs. Mooi, dacht Max, maar waar? U leest thuis de krant terwijl op een afgelegen toernooiveld, de Rottumerplaat bijvoorbeeld, de mechanische legers in stelling worden gebracht en vervolgens strijden tot er nog maar één overeind staat. Van tevoren hebben de belligerente staten afspraken gemaakt over de rechten en plichten van winnaars en overwonnenen en de uitslag kunt u vernemen in het late journaal. De samenvatting, die vooral uit vanuit een drone gefilmde beelden bestaat, laat zich bekijken via de website van de NPO of een speciaal Youtube-kanaal. Heeft uw thuisland verloren? Binnen een week komen enkele beamten van de tegenpartij naar Den Haag om wat wetswijzigingen door te voeren en daarmee is de kous af.



Saai

Het voordeel van een dergelijke manier van oorlog voeren is, dat het te saai is om je er druk over te maken. Max is geen uitgesproken voetbalfan maar vraagt zich af of een EK of WK geen interessantere mogelijkheid is om onderlinge conflicten te beslechten. Het is uiteindelijk maar net wat voor afspraken je er aan vast wenst te knopen. Als je nog een stapje verder gaat zou een strijd met robots ook helemaal niet meer nodig zijn, een stel fanatieke gamers zou online elk conflict kunnen uitvechten en dan hoeven wij, de burgers, er verder niet meer mee lastig gevallen te worden.



Makkelijker

Het moet ongeveer in 1970 geweest zijn. Max’ juf in de zesde klas, tegenwoordig is dat de achtste groep, prees zich gelukkig dat haar pensioen in zicht begon te komen. Zij had in de jaren na de tweede wereldoorlog bovenmenselijke inspanningen aan het onderwijsfront geleverd. Grote klassen, vaak meer dan veertig kinderen, en dat jarenlang. "Jullie zullen het een stuk makkelijker krijgen“, dacht zij hardop, “computers zullen in de toekomst immers een groot deel van het werk van de mens overnemen.“



Jammer

Jammer voor Max, maar goed voor de werkgelegenheid. Bijna vijftig jaar na juf’s voorspelling blijken computers inderdaad tot heel wat in staat, maar het leven makkelijker maken, nou nee. Ja, educatieve programma’s blijken redelijk adaptief met het presteren van een leerling om te kunnen gaan, maar zonder leerkracht in de buurt om de boel draaiende te houden en de kinderen gemotiveerd, springen de voordelen ervan toch nog niet echt in het oog. Misschien dat een op een mens gelijkend robotje de aandacht wat langer vast weet te houden.



Computer

Een robot is ook maar een veredelde computer. Er is in het onderwijs al mee geëxperimenteerd. De poppetjes hebben mooie simpele, meestal jongensnamen gekregen en de klas hing aan hun eh......lippen. Verschil tussen een computer en een robot is, dat de laatste tot fysiek contact in staat is. Toestanden als op de Rottumerplaat hoef je in de klas natuurlijk niet te verwachten maar wat nu als Bobby of Timmie of hoe het ding ook heten mag besluit tot een corrigerende tik? De wereld gaat te klein zijn! Wie gaf hiertoe de opdracht? Was het juf of meester, die in de klas voorlopig dan nog de eindverantwoordelijkheid heeft? Was het de programmeur van het robotbreintje? Is Bobby gehackt en is het een poging van de Russische geheime dienst om het vertrouwen in het vaderlandse onderwijs te ondermijnen? De derde wereldoorlog moet ergens mee beginnen.



Leerkracht

Nee, de rol van de leerkracht is nog lang niet uitgespeeld. Max vraagt zich wel met regelmaat af wat hem nog onderscheidt van een computer. Werd hem in het verleden voorgehouden dat hij nooit een slaaf van de gebruikte lesmethode mocht zijn, tegenwoordig komt iedere afwijking van de voorschriften hem op een reprimande te staan. In verband met het komende carnaval heeft Max maar vast een wit kunststof harnasje met bijpassende helm en stemvervormer aangeschaft. Succes verzekerd! Hij zal het ook eens op een werkdag aantrekken.

Dit was MaxKleinletter